Kırmızı Yanaklı Su Kaplumbağası Özellikleri, Beslenmesi ve Bakımı

Kırmızı yanaklı su kaplumbağası, pet shopların o sevimli, bozuk para büyüklüğündeki maskotları olarak hayatımıza girse de, aslında uzun ömürlü ve ciddi bakım gerektiren egzotik bir canlıdır.

Çoğu insan onları küçük plastik kaplarda (ölüm fanuslarında) bakılabilecek basit canlılar sanır; oysa onlar güçlü filtre sistemlerine, ısıtıcı lambalara ve geniş yüzme alanlarına ihtiyaç duyan yarı sucul sürüngenlerdir.

Doğru bakıldığında bir insan ömrünün yarısına eşlik edebilen bu canlıları sahiplenmeden önce, neye “evet” dediğinizi bilmeniz gerekir.

Bu yazımızda; bu popüler kaplumbağanın doğal ihtiyaçlarından ideal akvaryum kurulumuna, beslenme diyetinden sağlık kontrollerine kadar bilmeniz gereken her şeyi bulacaksınız.

Kırmızı Yanaklı Su Kaplumbağası Hakkında Genel Bilgiler

Bilimsel adı Trachemys scripta elegans olan bu tür, ismini kafasının iki yanında, kulak bölgesinde bulunan belirgin kırmızı-turuncu şeritlerden alır.

Meraklıları için hızlı bir kimlik kartı oluşturalım:

• Kökeni: Kuzey Amerika (Meksika Körfezi ve Mississippi Vadisi).

• Yaşam Süresi: Esaret altında iyi bakımla 20 ila 40 yıl yaşayabilirler.

• Boyut: Yavruyken 3-4 cm olan boyları, yetişkinlikte 25-30 cm’ye kadar ulaşabilir. Dişiler genellikle erkeklerden daha büyüktür.

• Yaşam Tarzı: Yarı sucul (Semi-aquatic). Yani hem suda yüzmeye hem de karaya çıkıp güneşlenmeye ihtiyaç duyarlar.

• Aktivite: Gündüzcül (Diurnal) canlılardır.

Bu kaplumbağalar soğukkanlı canlılardır; yani vücut ısılarını düzenleyemezler.

Bu yüzden günün büyük bir kısmını suyun dışında, güneşte (veya ısıtıcı lamba altında) “basking” denilen güneşlenme hareketiyle geçirirler. Bu, sindirim ve kabuk sağlığı için hayati bir rutindir.

Sağlıklı Kırmızı Yanaklı Su Kaplumbağası Seçimi

Eğer bir kaplumbağa sahiplenmeye karar verdiyseniz, sağlıklı bir başlangıç yapmak çok önemlidir.

Pet shoplarda veya sahiplendirme ilanlarında yüzlerce kaplumbağa arasından sağlıklı olanı ayırt etmek için şu kriterlere dikkat etmelisiniz:

• Gözler: Parlak, berrak ve açık olmalıdır. Şişmiş, kapanmış veya akıntılı gözler, genellikle A vitamini eksikliğinin veya solunum yolu enfeksiyonunun işaretidir.

• Kabuk Durumu: Yavruların kabuğu biraz esnek olabilir ancak yetişkinlerde sert olmalıdır. Kabukta yumuşak noktalar, beyaz mantar tabakaları veya kırıklar olmamalıdır.

• Hareketlilik: Kaplumbağa elinize aldığınızda veya suya bıraktığınızda aktif olmalı, kaçmaya çalışmalıdır. Sürekli uyuyan, başını kabuğuna gömüp hiç çıkarmayan veya suda yan yüzen (denge kaybı yaşayan) kaplumbağalar genellikle hastadır.

• Nefes Alıp Verme: Burun deliklerinde baloncuk veya akıntı olmamalıdır. Hırıltılı nefes alma, zatürre (pnömoni) belirtisi olabilir.

Kırmızı Yanaklı Su Kaplumbağası İçin Yaşam Alanı

Bir kırmızı yanaklı su kaplumbağası sahiplendiğinizde, ona sadece bir kap su değil, minyatür bir ekosistem kurmanız gerekir.

Pet shoplarda satılan, ortasında palmiye ağacı olan o küçük plastik kaplar, bu canlılar için yavaş ve acılı bir ölüm demektir.

Sağlıklı bir yaşam alanı (Teraryum/Paludaryum) şu unsurları mutlaka içermelidir:

Geniş Akvaryum

Kaplumbağalar mükemmel yüzücülerdir.

Yetişkin bir kaplumbağa için ideal su hacmi en az 100-150 litredir. Kural basittir: Kabuk boyunun her santimi için yaklaşık 10 litre su hesaplanmalıdır.

Kuru Alan (Basking Area)

Kaplumbağanızın sudan tamamen çıkıp kuruyabileceği, rahatça sığabileceği bir platform olmalıdır. Bu alan, kabuk sağlığı ve vücut ısısını yükseltmek için hayati önem taşır.

Isıtma ve Aydınlatma (UVB Lambası)

Bu işin en çok ihmal edilen kısmıdır.

• Isıtıcı Lamba: Kuru alanın üzerine tutularak o bölgenin sıcaklığını 30-32°C‘ye getirmelidir.
• UVB Lambası: Camdan geçmeyen güneş ışığını simüle eder. Kaplumbağanın D3 vitamini sentezlemesi ve kalsiyumu emebilmesi (kabuğunun sert kalması) için UVB ışını şarttır. Aksi takdirde kabuk yumuşaması hastalığı kaçınılmazdır.

Su Isıtıcısı

Kaplumbağalar soğuk suda hastalanır ve kış uykusuna yatma eğilimi gösterir (ev ortamında bu tehlikelidir). Su sıcaklığı sabit 24-26°C arasında tutulmalıdır.

Güçlü Filtrasyon

Kaplumbağalar balıklara göre suyu çok daha fazla kirletirler.

Bu yüzden akvaryum hacminin 2-3 katını çevirebilecek güçlü bir dış filtre kullanmak, suyun berrak kalması ve amonyak zehirlenmesini önlemek için gereklidir.

Kırmızı Yanaklı Su Kaplumbağası Beslenmesi

Kırmızı yanaklı su kaplumbağaları hepçildir (omnivor); yani hem et hem de ot yerler. Ancak beslenme alışkanlıkları yaşlarına göre değişir.

• Yavru Kaplumbağalar: Hızlı büyümek için proteine ihtiyaç duyarlar. Diyetlerinin %70’i hayvansal protein, %30’u bitkisel olmalıdır.

• Yetişkin Kaplumbağalar: Büyüme yavaşladığı için diyet tersine döner. %50-60 bitkisel, geri kalanı protein ağırlıklı olmalıdır.

Neler Verilmeli?

• Kaliteli Kuru Yemler (Stick Yem): Temel besin kaynağıdır. Sürüngenler için özel üretilmiş, vitamin takviyeli stick yemler kullanılmalıdır.

• Taze Yeşillikler: Marul, kıvırcık, karahindiba yaprakları, su mercimeği gibi yeşillikler yetişkinler için harikadır. (Ispanak ve lahana kalsiyum emilimini azalttığı için az verilmelidir).

• Kurutulmuş Karides (Gammarus): İşte en büyük tuzak! Çoğu insan kaplumbağasını sadece bu “sarı karideslerle” besler. Gammarus, çocuklar için çikolata gibidir; lezzetlidir ama besin değeri düşüktür. Sadece ödül olarak (haftada 1-2 kez) verilmelidir. Ana öğün olamaz.

• Kalsiyum Desteği: Kabuk gelişimi için suya atılan kalsiyum blokları (gaga taşları) veya yemlerine serpiştirilen kalsiyum tozu kullanılabilir.

Kırmızı Yanaklı Su Kaplumbağası Davranış Özellikleri

Kaplumbağalar yavaş ve sıkıcı canlılar olarak bilinir, ancak onları yakından gözlemlediğinizde oldukça karmaşık davranışlara sahip olduklarını görürsünüz.

Güneşlenme (Basking)

En sık göreceğiniz davranıştır. Kuru alanda arka ayaklarını gererek saatlerce yatarlar. Bazen, en iyi ışığı almak için birbirlerinin üzerine çıktıkları “kaplumbağa kuleleri” oluştururlar.

Yem Dilenciliği

Sahiplerini tanıyan çok zeki canlılardır. Sizi gördüklerinde akvaryum camına yapışıp su sıçratarak çılgınca çırpınabilirler.

Bu “açım” demek değil, “seni gördüm ve yemekle ilişkilendirdim” demektir. Her çırpınışta yem vermemek, obeziteyi önlemek için önemlidir.

Tırnak Titretme (Fluttering)

Erkek kaplumbağaların, ön ayaklarındaki uzun tırnakları dişinin yüzüne doğru hızlıca titretmesidir. Bu genellikle bir kur yapma ritüelidir ancak bazen alan savunması veya baskınlık göstergesi olarak da yapılır.

Sağlık Durumu ve Hastalıklar

Kaplumbağalar dayanıklıdır ancak bakım hatalarına karşı toleransları düşüktür. Yanlış akvaryum koşulları (soğuk su, eksik UVB, kirli su) şu hastalıklara davetiye çıkarır:

• Metabolik Kemik Hastalığı (MBD – Yumuşak Kabuk): En yaygın ve ölümcül sorundur. UVB ışığı ve kalsiyum eksikliğinde kabuk sertleşmez, yumuşar ve deforme olur. Erken teşhis edilmezse geri dönüşü yoktur.

• Solunum Yolu Enfeksiyonu (Zatürre): Su sıcaklığı çok düşükse veya akvaryum hava akımına (cereyan) maruz kalıyorsa görülür. Kaplumbağa suda yan yüzer (bir tarafı batmaz), ağzından baloncuklar çıkarır ve iştahı kesilir.

• Göz Enfeksiyonları: Kirli su veya A vitamini eksikliği nedeniyle göz kapakları şişer ve yapışır. Kaplumbağa gözünü açamaz ve yem yiyemez hale gelir.

• Kabuk Çürümesi: Kabuk üzerinde beyaz, pamuksu mantar tabakaları veya çukurlar oluşur. Genellikle yetersiz kuru alan ve kirli sudan kaynaklanır.

Cinsiyet Ayrımı ve Üreme

Yavru kaplumbağaların cinsiyetini anlamak imkansızdır.

Cinsiyet ayrımı yapabilmek için kaplumbağanın cinsel olgunluğa (yaklaşık 10 cm kabuk boyuna) ulaşması gerekir.

• Erkekler: Ön ayak tırnakları, dişilerinkine göre belirgin şekilde çok uzundur. Kuyrukları daha kalın ve uzundur. Vücut boyutları genellikle dişilerden daha küçüktür.

• Dişiler: Ön tırnakları kısadır. Kuyrukları kısa ve incedir. Erkeklere göre çok daha iri ve heybetli bir gövdeye sahiptirler.

Salmonella Riski

Bu konu, özellikle evde küçük çocuğu olanlar için hayati önem taşır.

Tüm sürüngenler gibi kırmızı yanaklı su kaplumbağaları da sindirim sistemlerinde doğal olarak Salmonella bakterisi taşırlar.

Bu bakteri kaplumbağayı hasta etmez ancak insanlara bulaştığında ciddi ishal, ateş ve mide kramplarına neden olabilir.

Riskten Korunmak İçin:

1. Kaplumbağanıza veya akvaryum suyuna dokunduktan sonra ellerinizi mutlaka sabunla yıkayın.

2. Akvaryum ekipmanlarını veya filtreyi asla mutfak lavabosunda yıkamayın; banyo küvetini kullanın ve sonrasında dezenfekte edin.

3. Kaplumbağaları öpmeyin veya evin içinde serbestçe dolaşmasına izin vermeyin.

4. Bağışıklık sistemi zayıf bireylerin ve 5 yaş altı çocukların olduğu evlerde kaplumbağa bakımı ekstra dikkat gerektirir.

Sonuç

Kırmızı yanaklı su kaplumbağası, doğru bakım koşulları sağlandığında evinizin sessiz ama en dayanıklı üyesi olmaya adaydır.

Ancak bu canlıları sahiplenmek, sadece bir heves değil, on yıllarca sürecek bir sorumluluktur. Pet shoplardaki o küçük, sevimli hallerine aldanıp bir “fanus” içinde eve getirmek, onlara yapılacak en büyük haksızlıktır.

Eğer güçlü bir filtre sistemine, UVB lambalarına ve geniş bir akvaryuma yatırım yapmaya hazırsanız; sizi tanıyan, yemek saatinde heyecanlanan ve suyun içinde huzurla süzülen bu harika canlıyla uzun bir ömür geçirebilirsiniz.

Unutmayın, bir kaplumbağanın sağlığı, kabuğunun sertliğinden ve gözlerinin parlaklığından okunur; onların sessiz dünyasına en iyi konforu sunmak sizin elinizdedir.

Sık Sorulan Sorular